W niedzielę, 27 września 2026 roku, w Dzwoli odbyły się Gminne Obchody 87. Rocznicy Zwycięskich Walk pod Dzwolą. Tegoroczna uroczystość miała szczególny charakter. Jej najważniejszymi momentami były odsłonięcie i poświęcenie pomnika płk. dypl. kaw. Władysława Płonki oraz złożenie Kapsuły Czasu, która ma zachować świadectwo współczesnej Gminy Dzwola dla przyszłych pokoleń.
Wrześniowe obchody od lat zajmują ważne miejsce w kalendarzu naszej gminy. Przypominają wydarzenia z 29 września 1939 roku, kiedy na terenie Dzwoli i okolic polscy żołnierze stoczyli zwycięską walkę z oddziałami niemieckimi. Tegoroczne obchody rozpoczęły się o godz. 10.30 zbiórką przy Zespole Szkół w Dzwoli. Następnie uczestnicy wzięli udział w uroczystej Mszy Świętej w kościele parafialnym. Po nabożeństwie nastąpił przemarsz na plac przy Urzędzie Gminy Dzwola, gdzie odbyła się główna część uroczystości.
Szczególnym wydarzeniem było odsłonięcie pomnika płk. dypl. kaw. Władysława Płonki, dowódcy Grupy Kawalerii „Chełm”, którego żołnierska droga na trwałe splotła się z historią Dzwoli. To właśnie pod jego dowództwem polscy żołnierze uczestniczyli w walkach, które 29 września 1939 roku zakończyły się sukcesem polskich oddziałów. Postać pułkownika Płonki symbolicznie przypomina dziś nie tylko o dowódcach, ale również o wszystkich żołnierzach Wojska Polskiego, którzy w dramatycznych dniach września 1939 roku walczyli na naszej ziemi. Odsłonięcie i poświęcenie pomnika stało się kolejnym trwałym elementem lokalnej pamięci historycznej. Wraz z pomnikiem przybyło miejsce, przy którym kolejne pokolenia mieszkańców będą mogły poznawać historię zwycięskich walk pod Dzwolą i oddawać hołd ich uczestnikom.
W części oficjalnej głos zabrali przedstawiciele samorządu, instytucji oraz zaproszeni goście. Do uczestników uroczystości zwrócili się Wójt Gminy Dzwola Wiesław Dyjach oraz Dyrektor Zespołu Szkół w Dzwoli Iwona Marchut. Głos zabrali również Stanisław Mazur, Prezes Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Lublinie, Marcin Brzozowski, Dyrektor Wydziału Środowiska i Rolnictwa Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie, reprezentujący II Wicewojewodę Lubelskiego Andrzeja Maja, a także Mariusz Wieleba, reprezentujący Marszałka Województwa Lubelskiego Jarosława Stawiarskiego. Wśród przemawiających znalazł się również Wiesław Gzik, członek Zarządu Powiatu Janowskiego. W swoich wystąpieniach mówcy nawiązywali do wydarzeń września 1939 roku, znaczenia pamięci historycznej oraz potrzeby przekazywania wiedzy o lokalnych bohaterach kolejnym pokoleniom.
Drugim wyjątkowym momentem niedzielnych obchodów było uroczyste złożenie Kapsuły Czasu Gminy Dzwola. Do kapsuły trafiły materiały dokumentujące życie naszej lokalnej społeczności w 2026 roku, między innymi listy skierowane do przyszłych mieszkańców, dokumenty, fotografie, wydawnictwa i pamiątki związane z funkcjonowaniem gminy, jej jednostek, organizacji społecznych oraz życiem kulturalnym i społecznym. Swoje przesłania dla przyszłych pokoleń przygotowali również przedstawiciele gminnych jednostek organizacyjnych oraz proboszcz parafii w Dzwoli ks. Mariusz Pyryt. Kapsuła ma być czymś więcej niż tylko zbiorem przedmiotów. To zapis chwili, w której żyjemy. Dla nas zawarte w niej materiały są częścią codzienności. Dla tych, którzy odnajdą je po wielu latach, mogą stać się wyjątkowym świadectwem tego, jak wyglądała Gmina Dzwola, czym żyli jej mieszkańcy, jakie wartości były dla nich ważne i jak dbali o swoją historię. Sama ceremonia miała bardzo symboliczny przebieg. Najpierw Sekretarz Gminy Dzwola Jadwiga Flis odczytała Akt dla Przyszłych Pokoleń, będący przesłaniem mieszkańców roku 2026 do tych, którzy będą tworzyć naszą lokalną wspólnotę w przyszłości. Następnie Wójt Gminy Dzwola Wiesław Dyjach złożył Kapsułę Czasu w przygotowanym miejscu, powierzając jej zawartość kolejnym pokoleniom.
Ważnym elementem tegorocznych obchodów była część artystyczna przygotowana przez uczniów Zespołu Szkół w Dzwoli. Młodzież zaprezentowała inscenizację pod wymownym tytułem „Człowiek odchodzi. Pamięć zostaje”, której motywem przewodnim była historia odnalezionego w Izbie Pamięci listu z września 1939 roku. Uczniowie wcielili się w narratorów, żołnierzy i świadków wojennych wydarzeń, a recytacje przeplatały się z fragmentami listu i pieśniami o tematyce wojennej. Szczególnie symboliczny był moment złożenia listu oraz białej i czerwonej róży na pustym krześle, przypominającym o tych, którzy nie powrócili z wojny. Artystyczną oprawę dopełnił taniec patriotyczny w wykonaniu uczennic klas V i VI. Przed publicznością zaprezentowały się również najmłodsze uczennice klas I i II, które wykonały taniec do utworu „Jest taki kraj”. Całość zakończyło przesłanie: „Człowiek żyje tak długo, jak długo żyje o nim pamięć”.
Podczas oficjalnej części obchodów odbył się także apel poległych i oddano salwę honorową. Delegacje złożyły kwiaty, oddając cześć żołnierzom walczącym za wolność Ojczyzny. Zwieńczeniem spotkania był tradycyjny poczęstunek i żołnierska grochówka.
Uroczystego charakteru wydarzeniu nadała obecność Olek Orkiestry. Uczestniczyli w nim także członkowie Grupy Rekonstrukcji Historycznej im. płk. Tadeusza Zieleniewskiego, którzy od lat angażują się w pielęgnowanie pamięci o bohaterach Września 1939 roku, oraz harcerze z Janowa Lubelskiego, wystawiając asystę i włączając się w przebieg uroczystości.
W rocznicę nadania szkole imienia Bohaterów Września 1939 delegacje oddały hołd poległym żołnierzom przy zbiorowej mogile na cmentarzu parafialnym w Dzwoli. Pamięć bohaterów uczczono również w Krzemieniu, przy pomniku poświęconym żołnierzom poległym we wrześniu 1939 roku. To kontynuacja corocznej tradycji pielęgnowania pamięci o uczestnikach walk pod Dzwolą i przekazywania jej kolejnym pokoleniom.
Coroczne wrześniowe uroczystości w Dzwoli są czymś więcej niż wspomnieniem wydarzeń sprzed kilkudziesięciu lat. Stanowią świadectwo tego, że historia naszej Małej Ojczyzny wciąż pozostaje żywa. W 2026 roku otrzymała ona dwa nowe, wyjątkowe symbole: pomnik płk. dypl. kaw. Władysława Płonki, który będzie przypominał o przeszłości, oraz Kapsułę Czasu, która przeniesie cząstkę naszej teraźniejszości w przyszłość.
Przeszłość powierzamy pamięci. Teraźniejszość zapisujemy dla historii. Przyszłość powierzamy kolejnym pokoleniom.
Dziękujemy wszystkim osobom, instytucjom, organizacjom i służbom zaangażowanym w przygotowanie i sprawny przebieg tegorocznych obchodów!
Tekst: T. Jaszek, Foto: E. Flis
